Prawidłowy sposób tworzenia głosu warunkuje właściwa higiena.

Nadmierne wysiłki

narządu głosowego mogą prowadzić do znużenia i wyczerpania głosu. W tym wypadku poprawę przynosi kilkudniowy odpoczynek oraz maksymalne oszczędzanie głosu. Przy wysychaniu lub pieczeniu błony śluzowej gardła najlepszym środkiem jest płukanie naparem rumianku, ślazu lub kwiatu lipowego. Wskazane są ciepłe inhalacje z ziół. Korzystne jest również picie wody szczawnickiej pół na pół z ciepłym mlekiem.
W mieszkaniach dobrze jest umieszczać na kaloryferach kamionki z wodą w celu zwiększenia wilgotności powietrza, lub też używać mechanicznych nawilżaczy powietrza.

Produkty spożywcze

Picie napojów zbyt zimnych i zbyt gorących jest szkodliwe (zwłaszcza dla osób pracujących głosem zawodowo). Nie poleca się spożywanie przed śpiewem orzechów, siemienia słonecznika i czekolady, ponieważ te produkty stwarzają nalot na krtani powodujący tz. chrypkę.

Mutacja u chłopców

U chłopców w okresie mutacji nie należy rozpoczynać nauki śpiewu. Zmuszanie narządu głosowego do pracy podczas przedłużających się dolegliwości mutacyjnych doprowadza do zmiany sposobu emisji głosu (wydobywania się głosu), co z kolei powoduje znużenie, a w dalszej konsekwencji trwałe zmiany w strunach głosowych.

Uwagi do dziewcząt

Dziewczęta powinny być w czasie menstruacji zwolnione z nauki śpiewu (gdyż występuje przekrwienie strun głosowych, a głos się obniża i łatwo męczy).

Higiena dla dzieci

O higienie głosu pamiętać musimy już w przypadku dzieci przedszkolnych. Piosenki dziecięce muszą być tak dobrane, aby ich zasięg głosowy nie przekraczał skali głosowej dziecka. Nadmierne rozciąganie skali głosu dziecięcego może prowadzić do częstych zachrypnięć i wysilonej pracy mięśni oddechowych podczas śpiewu, a w skrajnych przypadkach do trwałej niewydolności narządu głosowego. Otyłość w wieku dziecięcym również doprowadza, zwłaszcza w okresie pokwitania, do zaburzeń głosowych i zahamowania rozwoju krtani.

Nikotyna

Wywołuje przekrwienie błon śluzowych i stany kataralne, dlatego też nauczyciele powinni absolutnie wyrzec się palenia.

Alkohol

Nadużywanie alkoholu jest również przeciwwskazaniem dla osób pracujących głosem.

Badanie krtani

Badanie krtani wykonuje się przy użyciu lusterka krtaniowego, w którym ogląda się odbity obraz krtani i jest to tzw. laryngoskopia pośrednia. Lusterko ustawione jest na wysokości podniebienia miękkiego pod kątem około 30 stopni w stosunku do linii poziomej. Krtań bada się podczas wydawania dźwięków (fonacji) i oddychania, oceniając jej budowę i ruchomość.
Podczas badania krtani ocenia się również część krtaniową gardła.

Badanie w większości przypadków nie wymaga znieczulenia. W przypadku występowania nadmiernych odruchów ze strony gardła stosuje się znieczulenie miejscowe – powierzchniowe z użyciem lignokainy podanej strzykawką, lub przy pomocy tzw. watotrzymacza. Znieczula się powierzchniowo nerw krtaniowy górny przebiegający w błonie śluzowej zachyłka gruszkowatego.
Badanie bezpośrednie krtani nazywa się laryngoskopią bezpośrednią.
Wykonywane jest przy użyciu tzw. laryngoskopu, który składa się z uchwytu i tzw. łyżki odchylającej nagłośnię. Laryngoskopia bezpośrednia z użyciem mikroskopu krtaniowego wykonywana jest zawsze w znieczuleniu ogólnym. Ocenę napięcia fałdów głosowych wykonuje się przy użyciu lampy stroboskopowej – badanie to wykonywane jest przede wszystkim przez lekarzy foniatrów.

Obraz widziany w lusterku krtaniowym w trakcie badania krtani: podczas oddychania (A) i podczas fonacji (B).

Badanie więzadeł (strun) głosowych

Wrażenie wysokości dźwięku zależy bezpośrednio od częstotliwości drgań akustycznych, jakimi ulegają więzadła głosowe.
Źródłem dźwięku głosu ludzkiego są więzadła głosowe.
Drgania ich zależą od:
1. Impulsów nerwowych wysyłanych przez pola ruchowe kory mózgowej.
2. Charakterystyki strun czyli: od ich długości, grubości i siły napięcia, od mięśni napinających wiązadła głosowe od podparcia oddechowego, ściślej mówiąc ciśnienia pod strunowego powietrza.

Długość i szerokość strun głosowych:

Mutacja głosu

Mutacja głosu to zmiana brzmienia głosu u ludzi na skutek zmian fizjologicznych w obrębie narządów głosu. Następuje zarówno u chłopców jak i dziewcząt podczas dojrzewania, trwa około trzech lat.
Mutacja jest związana z silnym rozwojem krtani, która jest częścią układu oddechowego i również narządem głosowym. Następuje rozrost chrząstek krtaniowych, struny głosowe mocno się wydłużają, powiększa się tchawica i przestrzenie ponadkrtaniowe. Niekiedy powiększona krtań przybiera duże rozmiary, tworzy się tzw. „jabłko Adama” (rozrost chrząstki tarczowatej). Podczas mutacji występują częste chrypki, zakłócenia w wydawaniu głosu: na zmianę dźwięki wysokie i niskie – na skutek zaburzeń w koordynacji mięśni krtani, przekrwienia błony śluzowej i zwiększonego wydzielania śluzu.
U chłopców zachodzi obniżenie wysokości głosu o jedną oktawę, u dziewcząt zaś o pół oktawy. O mutacji głosu decydują hormony płciowe – testosteron. Testosteron powoduje powiększenie krtani i strun głosowych. Stają się grubsze i dłuższe, a to zmienia ich brzmienie. Mutacja głosu u chłopców jest łatwo zauważalna i charakteryzuje się załamywaniem dźwięków podczas mówienia. Mutacja u dziewcząt nie jest tak zauważalna jak u chłopców, jednak jest równie ważna w wokalistyce.

Zmuszanie narządu głosowego do pracy podczas przedłużających się dolegliwości mutacyjnych doprowadza do zmiany sposobu emisji głosu (wydobywania się głosu), co z kolei powoduje znużenie, a w dalszej konsekwencji trwałe zmiany w strunach głosowych.

Higiena dla nauczycieli

Długotrwale przeciążenie krtani, niewłaściwe posługiwanie się głosem oraz mówienie w hałaśliwym otoczeniu możne przyczynić się do powstania zaburzeń głosu.

Tworzenie i emisja głosu w hałasie wymagają bowiem wzmożonej pracy mięśni aparatu głosu (krtani) po to, aby być słyszanym i prawidłowo odebranym przez słuchającego. Taki mówca musi przekrzyczeć hałas. Nadmierna praca wpływa bardzo niekorzystnie na głos, doprowadzając początkowo do zmian głosu czynnościowych, które uważa się za odwracalne. Z czasem może jednak dojść do utrwalenia się nieprawidłowych mechanizmów, a w konsekwencji do zmian organicznych w obrębie krtani np. guzków głosowych. Są to już zmiany, które nierzadko wymagają interwencji chirurgicznej. Jak poważne jest to zjawisko, potwierdza statystyka, która wymienia dysfunkcje krtani na pierwszym miejscu wśród chorób zawodowych u nauczycieli.

Jak komunikować się w hałasie, by zapobiec zaburzeniom głosu

  • Nie krzycz do niesfornych dzieci, zamiast tego użyj gestu, przedmiotu, by zwrócić ich uwagę.
  • Nie krzycz na mityngach sportowych, skorzystaj z gwizdków, trąbek, by wyrazić swój entuzjazm.
  • Spróbuj ograniczyć hałas podczas konwersacji, zamykając okna, drzwi.
  • Podczas rozmowy zwróć twarz w stronę rozmówcy.
  • Staraj się zmniejszyć odległość dzielącą cie od rozmówcy.
  • Mów, zachowując swobodnie wyprostowana postawę i uniesiona głowę.
  • Pomagaj sobie podczas rozmowy gestem.

Zasady prawidłowego mówienia

  • Miękkie zapoczątkowanie zdania.
  • Nie podwyższaj głosu, mów zachowując naturalna wysokość głosu.
  • Przerwy na oddech, nie staraj się wszystkiego powiedzieć na jednym wydechu.
  • Mów jedynie na wydechu wdechu.
  • Robiąc głębsze oddechy, uruchom przeponę – naucz się prawidłowej techniki oddechowej.
  • Podczas mówienia wykorzystuj swoje mięśnie artykulacyjne, otwieraj usta, nie mów z zaciśniętymi wargami.
  • Dbaj, aby mięśnie ramion, szyi, krtani, klatki piersiowej byly rozluźnione, a nie napięte.
  • Zrób sobie mala rozgrzewkę mięśni przed dłuższą rozmowa (np. mruczenie).
  • Nawykowy kaszel może uszkadzać faldy głosowe. Zamiast kaszlać spróbuj wolno przełknąć ślinę, popijać wodę, kasłać po cichu.

Nawadnianie organizmu. Odwodnienie organizmu ma bardzo niekorzystny wpływ również na głos.

  • Pij przynajmniej 8 szklanek napojów bezkofeinowych, bezalkoholowych i niegazowanych dziennie. Jeśli nie czujesz pragnienia, pij z rozsądku. Popijaj wodę podczas mówienia.
  • Utrzymuj odpowiednia wilgotność powietrza. Stosuj nawilżacze powietrza w pomieszczeniu, w którym spisz, przebywasz i mówisz.

Staraj się: nie pochrząkiwać i pokasływać, nie mówić zbyt szybko, nie nabierać płytko oddechu, nie mówić monotonnym głosem lub tonem zbyt agresywnym, unikać wtrąceń (np. eee…)

Pewne nawyki mogą być szkodliwe dla twojego głosu. Sa to np.:

  • twardy atak głosowy (zaczynanie wypowiedzi w sposób gwałtowny, z napięciem),
  • mówienie z użyciem nienaturalnej wysokości głosu (np. niższym głosem),
  • mówienie na resztkach powietrza,
  • napinanie mięśni szyi, górnej części klatki piersiowej lub ramion,
  • mówienie podczas wykonywania intensywnych ćwiczeń fizycznych.

Pozwól odpocząć twojemu głosowi, gdy jest zmęczony lub gdy masz infekcje.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *